De volgende situatie komt je vast bekend voor: je bent bezig met je huiswerk en ondertussen speelt er een knaller van een plaat op de radio. In plaats van de cd te kopen waar de gewilde plaat op staat, zoek en download je hem met je favoriete download programma en staat hij binnen enkele seconden op je iPod. Helemaal gratis, terwijl je voor de cd had moeten betalen. Mag dat allemaal zomaar? Volgens uitgevers van muziek is downloaden gelijk aan stelen, maar je download toch ook geen auto?

Filesharing

Laten we bij het begin beginnen. De eerste stap die je zet is het openen van het download programma. Bestanden delen is enorm populair. De download programma’s zijn dan ook in overvloed beschikbaar.  De meeste zijn gebaseerd op het Peer-to-peer principe, kortweg ook wel P2P genoemd. Bij dergelijke netwerken wordt geen gebruik gemaakt van een centrale server die de bestanden ter beschikking stelt. Individuele gebruikers wisselen bestanden met elkaar uit, alhoewel soms een centrale server hen met elkaar in contact brengt. Het delen van bestanden via een P2P netwerk heet “Filesharing”.

Gratis is de oorzaak

Er zijn gesloten en publieke P2P netwerken, maar het zijn juist de publieke die zo enorm populair zijn. De gedachte achter P2P is hoofdzakelijk dat gebruikers bestanden kunnen delen en benaderen vanaf elke computer, en is dus ook in het bedrijfsleven populair. Naast tekst bestanden kan ook muziek gedeeld worden. Juist omdat het zo vrij eenvoudig is om gratis aan muziek te komen, is deze manier van downloaden erg populair geworden.

Legaal of illegaal?

Als het download programma geopend is, typen we de titel in van het nummer dat we willen vinden. Vrijwel meteen verschijnt er een waslijst aan beschikbare muzieknummers die aan de zoekterm voldoen. We klikken er een aan en het programma begint met downloaden. Hoe meer computers in het P2P netwerk het bestand bezitten, hoe sneller je de muziek gedownload hebt.  We zijn nu eigenaar van een kopie van de plaat, zonder dat we hiervoor betaalt hebben aan de rechtmatige eigenaar. Laat staan dat we toestemming hebben gevraagd. Mag dit zomaar?

Muziek is namelijk beschermd door het auteursrecht. Voor het verspreiden aan derden (dus de downloader) is algemeen bekend dat hiervoor toestemming vereist is. Doordat dit zelden of nooit gevraagd wordt is de aanbiedende persoon (ook wel bekend als uploader) in overtreding met de wet en dus strafbaar.

De downloader echter, heeft op het moment van schrijven (er zijn plannen om ook dit aan te pakken) vrij spel. Volgens het auteursrecht (artikel 16b) is het namelijk toegestaan een thuiskopie te maken zonder dat je hiervoor toestemming nodig hebt of de rechtmatige eigenaar van het origineel bent:

16b.1. Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd, tenzij het een met elektronische middelen toegankelijke verzameling als bedoeld in artikel 10, derde lid betreft, de verveelvoudiging, welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van degene die de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft. (”Auteursrecht,” 1912)

Mits de kopie bedoelt is voor studie of eigen gebruik! Het maakt hierbij ook niet uit of de kopie verkregen word uit een legale of illegale bron. De muziek blijft namelijk hetzelfde. Je mag dus bijvoorbeeld een cd huren om er een kopie van te maken om aan de muziek te komen, maar je mag ook de muziek ook downloaden. Het is echter wel belangrijk om te weten dat deze kopie voor jouw en alleen van jouw is. Je mag de kopie niet uitlenen of beschikbaar stellen voor anderen!

Je begrijpt natuurlijk wel dat artiesten en uitgevers van muziek hier helemaal niet blij mee zijn. Omdat het hebben van een thuiskopie dus legaal is, en het tegenwoordig makkelijker is een cd te downloaden vanuit je luie stoel dan hem te kopen, lopen veel artiesten en uitgevers inkomsten mis waardoor de markt ernstig beschadigt raakt. Het wordt zo lastiger voor uitgevers om te investeren in hun artiesten om hun nieuwe muziek te laten ontwikkelen.

Bestrijden of genezen?

Moeten artiesten en uitgevers dan machteloos toekijken hoe hun producten “gestolen” worden? Nee. Omdat aanbieders in overtreding zijn met de wet zijn ze strafbaar en kunnen ze dus vervolgd worden. Echter gaat het om miljoenen mensen en een juridische procedure kost veel tijd en geld. Dit bijna niet te doen voor een organisatie. Daarom krijgen ze hulp van de overheid en andere organisaties zoals BREIN die voor de belangen van de artiesten en uitgevers opkomen. Alleen de grootschalige aanbieders worden aangepakt. De download programma’s niet. Die kunnen namelijk ook niet-beschermd materiaal delen.

Patrick Decam, directeur van Sony Music Nederlands zei ‘Persoonlijk ben ik overigens zeer gecharmeerd van het peer-to-peer model [pc-bezitters die met hulp van Napster of Kazaa via internet onderling muziekbestanden uitwisselen - red.]. Zoiets gaan wij binnenkort ook doen, maar dan goed en natuurlijk op een manier dat er ook voor betaald wordt.’(Dikstaal, 2002)

Om hun muziek te beschermen hebben uitgevers naast eigen vergelijkbare download diensten hun muziek ook beschermt met DRM, Digital Rights Management systeem. Dit houd in dat zodra je de muziek koopt alleen jij de rechten hebt om op het systeem waarop je de muziek hebt gedownload af te spelen. Verder bevatten enkele download programma’s ook auteursrechtfilters. Die filteren het beschermde materiaal uit de downloadlijst. Beide vernieuwingen om de verkoop in stand te houden.

InfoWaas

Dat brengt ons bij het bedrijf van Grijs en Grauw, InfoWaas. Het bedrijf bied drie diensten waarvan één toegang biedt tot een P2P netwerk waar illegale praktijken op plaatsvinden. Omdat de belangstelling in de drie diensten echter terugloopt, is de directie op zoek naar nieuwe manieren om het opnieuw onder de aandacht te brengen. Web 2.0 bied hier mogelijkheden voor. 100% legaal nog wel.

De dienst InfoTain vereist dat je voor 5 euro eerst lid word voordat je muziek kunt kopen. Het is echter veel interessanter en vooral makkelijker voor klanten om ze meteen muziek te kunnen laten kopen. Het lid worden fungeert momenteel als een drempel omdat er ook diensten zijn, zoals iTunes, die dit niet verwachten van hun klanten.

Ook zou het voor klanten een toevoeging zijn omnaast digitale ook fysieke media te kunnen kopen. Dit alles via een profiel waarop bijgehouden word welke muziek je gekocht hebt. Dit kun je dan delen met vrienden en familie waardoor een sociaal netwerk ontstaat voor o.a. zoekertjes etc. De nieuwsbrief zou vervangen kunnen worden door een RSS feed.

De tweede dienst die aan vernieuwing toe is, is InfoExchange. InfoExchange is de dienst die gebruikt maakt van het P2P principe. Deze dienst is in overtreding met de wet omdat het klanten in staat stelt muziek aan te bieden. Deze dienst moet dus naast vernieuwd ook herzien worden. Ik stel het volgende voor: In plaats van het downloaden van muziek zou de klant voor die 25 euro per jaar onbeperkt muziek moeten kunnen streamen. Hierdoor beheert InfoWaas de rechten en beheer van de muziek en kan niemand het illegaal aanbieden. Wil je de muziek kopen dan word je verwezen naar InfoTain. Doordat het tevens mogelijk is om een lijst met links naar streams op te slaan in je profiel, ontstaat er weer een stukje sociaal netwerk.

De derde en laatste dienst, InfoRough, sluit in zijn huidige vorm al helemaal aan bij het web 2.0 principe. Een chatbox zou echter een leuke toevoeging zijn.

Afsluitend

Alles omvattend kunnen we concluderen dat het downloaden van muziek via een P2P netwerk is niet strafbaar is. Het aanbieden daarentegen wel. Dit hebben we gebaseerd op enkele wetten en praktische voorbeelden. Nu je dit weet is het niet de bedoeling dat je als een gek begint te downloaden. Het downloaden heeft namelijk als keerzijde dat het de muziekmarkt in gevaar brengt. Daarom hebben we ook gekeken naar enkele oplossingen, zoals DRM en streamen, die vooral gebaseerd zijn op het web 2.0 principe. Downloaden staat dus niet gelijk aan stelen. Je download toch ook geen auto? Wel als je een foto van een BMW Z9 binnenhaalt via een P2P netwerk!

* Geschreven voor de Casus IF